تفاوت لوله درز مستقیم و درز اسپیرال چیست؟

در پروژه‌های صنعتی، ساختمانی و خطوط انتقال، انتخاب نوع لوله نقش بسیار مهمی در ایمنی، طول عمر، هزینه و عملکرد سیستم دارد. یکی از سوالات پرتکرار فعالان حوزه تاسیسات و صنعت این است که تفاوت لوله درز مستقیم و درز اسپیرال چیست و کدام یک برای پروژه مناسب‌تر است؟
در این مقاله به زبان ساده و تخصصی، تفاوت‌ها، مزایا، معایب و کاربردهای هر دو نوع لوله را بررسی می‌کنیم تا بتوانید بهترین انتخاب فنی و اقتصادی را داشته باشید.

بیشتر بخوانید: فلنج جوشی بهتر است یا رزوه ای؟ راهنمای انتخاب و کاربردها

لوله درزدار چیست؟

لوله‌های درزدار از خم‌کاری ورق فولادی و جوش دادن لبه‌های آن تولید می‌شوند. محل اتصال ورق که به آن درز جوش گفته می‌شود، عامل اصلی تفاوت بین انواع لوله‌های درزدار است.

انواع لوله درزدار بر اساس نوع درز

• لوله درز مستقیم (ERW / LSAW)

• لوله درز اسپیرال (Spiral / SSAW)

در ادامه هر کدام را به‌طور جداگانه بررسی می‌کنیم.

لوله درز مستقیم چیست؟

لوله درز مستقیم از خم کردن ورق فولادی به شکل استوانه و جوش دادن لبه‌های آن به‌صورت خطی و مستقیم در طول لوله تولید می‌شود. درز جوش کاملاً موازی با محور لوله است.

روش تولید لوله درز مستقیم

• برش ورق فولادی

• خم‌کاری ورق

• جوشکاری درز به روش ERW یا SAW

• تست کیفیت جوش و کنترل ابعادی

بیشتر بخوانید: کاربرد های فلنج استنلس استیل

ویژگی‌های لوله درز مستقیم

• یکنواختی ساخت

• دقت ابعادی بالا

• ظاهر منظم در محل درز

• مناسب فشارهای متوسط تا بالا

لوله درز اسپیرال چیست؟

لوله درز اسپیرال از پیچیدن ورق فولادی به شکل مارپیچ (حلزونی) و جوش دادن آن به‌صورت مورب و مارپیچی تولید می‌شود. درز جوش به شکل یک خط اسپیرال دور تا دور لوله دیده می‌شود.

روش تولید لوله درز اسپیرال

• پیچاندن ورق فولادی با زاویه مشخص

• جوشکاری پیوسته درز مارپیچی

• تست‌های فشار و نشتی

بیشتر بخوانید: جوشکاری لوله گالوانیزه؛ راهنمای کامل اصول، روش‌ها و نکات ایمنی حرفه‌ای

ویژگی‌های لوله درز اسپیرال

• امکان تولید در قطرهای بزرگ

• مصرف بهینه‌تر ورق

• انعطاف‌پذیری بالاتر در تولید

• قیمت اقتصادی‌تر در سایزهای بزرگ

تفاوت لوله درز مستقیم و درز اسپیرال چیست؟

در این بخش به‌صورت دقیق و کاربردی، تفاوت این دو نوع لوله را بررسی می‌کنیم.

تفاوت در شکل درز جوش

• درز مستقیم: خط جوش صاف و موازی با طول لوله

• درز اسپیرال: خط جوش مارپیچی و مورب دور لوله

بیشتر بخوانید: جدول وزن لوله مانیسمان (راهنمای کامل محاسبه وزن، ابعاد و استانداردها)

تفاوت در مقاومت مکانیکی

• لوله درز مستقیم به دلیل یکنواختی جوش، تحمل فشار بالاتری دارد.

• لوله اسپیرال فشار را در طول درز پخش می‌کند، اما در فشارهای بسیار بالا محدودیت دارد.

تفاوت در سایز و قطر تولید

• درز مستقیم: مناسب سایزهای کوچک و متوسط

• درز اسپیرال: ایده‌آل برای قطرهای بزرگ (خطوط انتقال)

تفاوت در قیمت

• لوله درز اسپیرال معمولاً اقتصادی‌تر است.

• لوله درز مستقیم قیمت بالاتری دارد اما کیفیت بالاتری نیز ارائه می‌دهد.

ویژگی	لوله درز مستقیم	لوله درز اسپیرال
نوع درز	مستقیم و طولی	مارپیچی (حلزونی)
تحمل فشار	بالا	متوسط
دقت ابعادی	بسیار بالا	خوب
سایز تولید	کوچک تا متوسط	متوسط تا بسیار بزرگ
قیمت	بالاتر	اقتصادی‌تر
کاربرد	صنایع حساس و فشار بالا	خطوط انتقال و پروژه‌های بزرگ
ظاهر درز	منظم و خطی	مارپیچی

بیشتر بخوانید: تفاوت لوله جوشی و مانیسمان: راهنمای جامع انتخاب مواد لوله‌کشی صنعتی

کاربردهای لوله درز مستقیم

لوله درز مستقیم به دلیل کیفیت جوش و استحکام بالا، در پروژه‌های حساس استفاده می‌شود:

مهم‌ترین کاربردها

• خطوط انتقال گاز

• صنایع نفت و پتروشیمی

• سیستم‌های فشار بالا

• سازه‌های صنعتی

• لوله‌کشی صنعتی دقیق

کاربردهای لوله درز اسپیرال

لوله اسپیرال به دلیل امکان تولید در قطرهای بزرگ، در پروژه‌های وسیع کاربرد دارد:

مهم‌ترین کاربردها

• خطوط انتقال آب و فاضلاب

• پروژه‌های آبرسانی شهری

• خطوط انتقال نفت خام

• سازه‌های عمرانی بزرگ

• شمع‌کوبی و پایه‌های فلزی

بیشتر بخوانید: لوله گالوانیزه چیست؟ آشنایی کامل با انواع، کاربردها و مزایا

مزایا و معایب لوله درز مستقیم

مزایا

• استحکام بالا

• جوش یکنواخت و قابل اطمینان

• مناسب فشار و دمای بالا

معایب

• قیمت بالاتر

• محدودیت در قطرهای بسیار بزرگ

مزایا و معایب لوله درز اسپیرال

مزایا

• قیمت اقتصادی‌تر

• امکان تولید در قطرهای بزرگ

• مصرف بهینه مواد اولیه

معایب

• مقاومت کمتر در فشارهای بسیار بالا

• ظاهر درز غیرخطی

بیشتر بخوانید: شیر سماوری چیست؟

کدام لوله را انتخاب کنیم؟

انتخاب بین این دو نوع لوله به شرایط پروژه بستگی دارد:

راهنمای انتخاب سریع

• اگر فشار بالا و ایمنی مهم است → لوله درز مستقیم

• اگر قطر بزرگ و صرفه اقتصادی مهم است → لوله درز اسپیرال

• برای نفت و گاز → معمولاً درز مستقیم

• برای آب و فاضلاب → معمولاً اسپیرال

نکات مهم هنگام خرید لوله درزدار

• بررسی استاندارد تولید (API، ASTM، DIN)

• تست کیفیت جوش

• تطابق ضخامت و قطر با نیاز پروژه

• انتخاب تامین‌کننده معتبر

بیشتر بخوانید: کاربرد لوله مانیسمان در صنعت و ساختمان

جمع‌بندی

در این مقاله به‌صورت کامل بررسی کردیم که تفاوت لوله درز مستقیم و درز اسپیرال چیست و هر کدام چه مزایا، معایب و کاربردهایی دارند.
🔹 لوله درز مستقیم انتخابی ایده‌آل برای پروژه‌های حساس و فشار بالاست.
🔹 لوله درز اسپیرال گزینه‌ای اقتصادی برای خطوط انتقال با قطر بزرگ محسوب می‌شود.

سوالات متداول (FAQ)

۱. تفاوت لوله درز مستقیم و درز اسپیرال چیست؟

تفاوت اصلی در نوع درز جوش آن‌هاست. در لوله درز مستقیم، خط جوش به‌صورت صاف و موازی با طول لوله است، اما در لوله درز اسپیرال، درز جوش به شکل مارپیچی دور لوله قرار دارد. این تفاوت روی مقاومت، کاربرد و قیمت لوله تأثیر می‌گذارد.

۲. لوله درز مستقیم برای چه پروژه‌هایی مناسب‌تر است؟

لوله درز مستقیم برای خطوط فشار بالا، صنایع نفت و گاز، پتروشیمی و سیستم‌های حساس صنعتی مناسب‌تر است؛ زیرا جوش یکنواخت‌تری دارد و تحمل فشار بالاتری ارائه می‌دهد.

۳. لوله درز اسپیرال بیشتر در چه کاربردهایی استفاده می‌شود؟

لوله درز اسپیرال بیشتر در خطوط انتقال آب، فاضلاب، آبرسانی شهری، خطوط با قطر بزرگ و پروژه‌های عمرانی استفاده می‌شود و به دلیل قیمت اقتصادی، گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه است.

۴. آیا لوله درز اسپیرال تحمل فشار بالا را دارد؟

لوله درز اسپیرال برای فشارهای متوسط مناسب است، اما در فشارهای بسیار بالا معمولاً لوله درز مستقیم گزینه ایمن‌تر و استانداردتری محسوب می‌شود.

۵. کدام نوع لوله قیمت پایین‌تری دارد؟

در اغلب موارد، لوله درز اسپیرال ارزان‌تر از لوله درز مستقیم است؛ به‌خصوص در قطرهای بزرگ، چون فرآیند تولید آن اقتصادی‌تر و مصرف ورق بهینه‌تر است.

۶. از نظر کیفیت جوش، کدام بهتر است؟

لوله درز مستقیم به دلیل جوش خطی و کنترل‌پذیرتر، کیفیت جوش بالاتری دارد و برای کاربردهای حساس ترجیح داده می‌شود. جوش اسپیرال نیز استاندارد است اما برای فشارهای خیلی بالا محدودیت دارد.